Rana otwarta – jak dobrać odpowiedni opatrunek do rodzaju rany?
Rana otwarta wymaga odpowiedniego zabezpieczenia, a wybór opatrunku powinien zależeć od jej głębokości, ilości wysięku, miejsca urazu oraz stanu skóry wokół. Inny produkt sprawdzi się przy powierzchownym otarciu, a inny przy ranie głębokiej, sączącej się lub trudno gojącej. Przypadkowo dobrany opatrunek może nie zapewniać wystarczającej ochrony, przyklejać się do rany albo zbyt szybko przemakać.
W tym artykule wyjaśniamy, jak dobrać opatrunek do rodzaju rany otwartej, czym różnią się najczęściej stosowane materiały oraz na co zwrócić uwagę przed ich założeniem.
Co to jest rana otwarta?
Rana otwarta to uszkodzenie, w którym dochodzi do przerwania ciągłości skóry, a niekiedy również głębiej położonych tkanek. Może powstać wskutek przecięcia, otarcia, ukłucia, oparzenia, ugryzienia lub ucisku.
Do ran otwartych zalicza się także rany pooperacyjne i odleżyny. Ponieważ skóra stanowi naturalną barierę ochronną, jej uszkodzenie zwiększa ryzyko przedostania się drobnoustrojów do organizmu. Dlatego tak ważne jest zastosowanie odpowiednich materiałów opatrunkowych.
-
Materiały opatrunkowe
Zestaw plastrów na opuszki i zagięcia palców opak.14szt SWG-0162
20,73 zł 19,19 zł
Jak dobrać opatrunek do rany otwartej?
| Rodzaj lub stan rany | Jaki opatrunek wybrać? | Na co zwrócić uwagę |
| Powierzchowne otarcie | Jałowy kompres, plaster z opatrunkiem lub opatrunek nieprzywierający | Materiał powinien chronić ranę przed zabrudzeniem i nie przyklejać się do jej powierzchni. |
| Niewielka rana cięta | Jałowy kompres mocowany przylepcem, siatką opatrunkową lub bandażem samoprzylepnym | Najpierw należy zatamować krwawienie. Mocno rozchodzące się brzegi lub nieustające krwawienie wymagają konsultacji medycznej. |
| Rana z małym wysiękiem | Opatrunek nieprzywierający, cienki opatrunek piankowy lub hydrokoloidowy | Opatrunek nie powinien nadmiernie wysuszać rany ani powodować uszkodzenia skóry podczas zdejmowania. |
| Rana z umiarkowanym lub dużym wysiękiem | Opatrunek piankowy, alginianowy lub wysoko chłonny | Chłonność należy dopasować tak, aby opatrunek nie przeciekał, a skóra wokół rany nie ulegała maceracji. Opatrunków alginianowych nie stosuje się na rany suche. |
| Rana sucha lub pokryta suchą tkanką | Opatrunek hydrożelowy – po ocenie rany | Hydrożel może wspierać utrzymanie wilgotnego środowiska, ale nie jest odpowiedni do ran z dużą ilością wysięku. |
| Rana głęboka lub z ubytkiem | Opatrunek wypełniający, np. alginianowy lub włóknisty, oraz opatrunek wtórny | Materiału nie należy ciasno upychać w ranie. Dobór sposobu wypełnienia powinien należeć do personelu medycznego. |
| Rana z podejrzeniem zakażenia | Opatrunek przeciwdrobnoustrojowy, np. ze srebrem, jodem lub PHMB – po ocenie specjalisty | Takich opatrunków nie należy stosować rutynowo ani profilaktycznie. Wymagają oceny objawów zakażenia i regularnej kontroli efektów. |
| Oparzenie powierzchowne | Opatrunek nieprzywierający, hydrożelowy lub specjalistyczny opatrunek na oparzenia | Produkt powinien zabezpieczać ranę bez przyklejania się. Rozległe, głębokie lub znajdujące się w szczególnych miejscach oparzenia wymagają pomocy medycznej. |
| Rana trudno gojąca się | Opatrunek piankowy, hydrokoloidowy, alginianowy, hydrożelowy lub inny opatrunek specjalistyczny | Opatrunek dobiera się do aktualnego etapu gojenia, wysięku i stanu tkanek. Rana powinna być regularnie oceniana przez personel medyczny. |
Sprawdź też: Bandaż samoprzylepny – gdzie kupić i dlaczego warto?
Rodzaje opatrunków na rany otwarte
Rodzaj opatrunku należy dopasować przede wszystkim do głębokości rany, ilości wysięku i stanu tkanek. Przyczyna urazu jest ważna, ale ten sam rodzaj rany może wymagać innego zabezpieczenia na kolejnych etapach gojenia.
Rana otwarta po ropniu
Po nacięciu i opróżnieniu ropnia rana często pozostaje otwarta, aby umożliwić odpływ wydzieliny. W zależności od jej głębokości i ilości wysięku stosuje się:
- opatrunek wysokochłonny – przy obfitej wydzielinie,
- opatrunek alginianowy – przy ranie głębszej, z umiarkowanym lub dużym wysiękiem,
- jałowy kompres – jako opatrunek zewnętrzny,
- opatrunek przeciwdrobnoustrojowy – tylko po ocenie personelu medycznego.
Głębokiej rany nie należy samodzielnie wypełniać. Rodzaj materiału i częstotliwość zmian powinny być zgodne z zaleceniami otrzymanymi po zabiegu.
Rana otwarta po usunięciu kurzajki
Po usunięciu kurzajki może pozostać niewielka, powierzchowna rana. Najczęściej wystarcza:
- jałowy kompres mocowany przylepcem,
- opatrunek nieprzywierający, jeśli rana jest wrażliwa lub kompres przykleja się do jej powierzchni,
- cienki hydrokoloid – przy niewielkim wysięku i braku objawów zakażenia.
Sposób zabezpieczenia zależy od zastosowanej metody usunięcia zmiany, dlatego w pierwszej kolejności należy przestrzegać zaleceń osoby wykonującej zabieg.
Rana otwarta na nodze lub stopie
Wybór opatrunku zależy tu nie tylko od wysięku, ale również od ucisku, tarcia i stanu krążenia. Można rozważyć:
- opatrunek nieprzywierający – przy płytkiej ranie,
- opatrunek piankowy – gdy rana wydziela umiarkowaną ilość płynu i wymaga ochrony przed tarciem,
- opatrunek wysoko chłonny – przy większym wysięku,
- hydrokoloid – wyłącznie przy powierzchownej, niezakażonej ranie z niewielkim wysiękiem.
Rany stóp u osób z cukrzycą, zaburzeniami czucia lub chorobami naczyń powinny zostać szybko ocenione przez personel medyczny.
Sprawdź też: Dezynfekcja ran – jak i czym prawidłowo odkazić ranę?
-
Chusteczki do dezynfekcji
Chusteczki do dezynfekcji powierzchni suche MEDISEPT WIPES wkład 100 szt. ML059
25,49 zł 23,60 zł
Rana otwarta po oparzeniu
Na niewielką, powierzchowną ranę po oparzeniu stosuje się przede wszystkim:
- opatrunek nieprzywierający,
- specjalistyczny opatrunek na oparzenia,
- cienki opatrunek piankowy, jeśli pojawia się wysięk.
Opatrunek nie powinien przyklejać się do uszkodzonych tkanek. Głębokie lub rozległe oparzenie, a także oparzenie twarzy, dłoni, stóp, stawów albo okolic intymnych wymaga pomocy medycznej.
Rana otwarta pod odciskiem
Po usunięciu odcisku może powstać powierzchowna rana narażona na nacisk podczas chodzenia. W zależności od jej stanu można zastosować:
- opatrunek nieprzywierający – przy niewielkiej, suchej ranie,
- opatrunek piankowy – gdy potrzebna jest chłonność i częściowa ochrona przed tarciem,
- hydrokoloid – przy płytkiej ranie z małym wysiękiem i bez objawów zakażenia.
Sam opatrunek nie usuwa przyczyny ucisku. Konieczne może być również odciążenie miejsca, zmiana obuwia lub konsultacja podologiczna. W przypadku cukrzycy albo zaburzeń krążenia rany nie należy leczyć samodzielnie.
Opatrunki ze srebrem, jodem, PHMB lub innymi składnikami przeciwdrobnoustrojowymi nie są przeznaczone do rutynowego stosowania na każdą ranę. Rozważa się je przede wszystkim wtedy, gdy występują kliniczne objawy zakażenia i możliwa jest regularna ocena efektów leczenia
Sprawdź też: Materiały opatrunkowe – sklep, w którym warto się zaopatrywać
FAQ – najczęstsze pytania o opatrywanie otwartych ran
Co zrobić, gdy rana jest otwarta?
Najpierw należy zatamować krwawienie poprzez ucisk, oczyścić niewielką ranę wodą, a następnie osłonić ją czystym, najlepiej jałowym opatrunkiem. Pomocy medycznej wymaga rana głęboka, mocno zabrudzona, zawierająca ciało obce lub krwawiąca mimo ucisku.
Co najlepiej goi otwarte rany?
Gojeniu sprzyjają oczyszczenie rany, ochrona przed kolejnym urazem oraz utrzymanie wilgotnego środowiska bez nadmiernego gromadzenia wysięku. Nie istnieje jeden najlepszy opatrunek – produkt powinien być dobrany do aktualnego stanu rany. Narastający ból, zaczerwienienie, obrzęk, ropa, nieprzyjemny zapach lub gorączka wymagają konsultacji medycznej.
Jak szybko zagoić otwartą ranę?
Nie da się bezpiecznie „przyspieszyć” gojenia ponad naturalne tempo organizmu, ale można stworzyć ranie dobre warunki. Należy zatamować krwawienie, delikatnie ją oczyścić i zabezpieczyć opatrunkiem dobranym do głębokości oraz ilości wysięku. Opatrunek powinien utrzymywać wilgotne środowisko, ale nie dopuszczać do nadmiernego zawilgocenia skóry. Gojenie wspierają także ochrona rany przed tarciem i zabrudzeniem, higiena rąk oraz zmiana opatrunku, gdy przemoknie, zabrudzi się lub odklei.
